W Polsce na cukrzycę choruje co 3-4 osoba w wieku powyżej 65 lat. Podobna lub nawet większa jest liczba osób ze stanem przedcukrzycowym.

mgr inż. Aleksandra Cichocka Dietetyk w Zakładzie Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych z Poradnią Chorób Metabolicznych w Instytucie Żywności i Żywienia

Działania edukacyjne prowadzące do zmiany stylu życia są szansą, żeby uniknąć tej choroby lub przynajmniej opóźnić czas zachorowania. Wyniki badań wskazują, że jest to jak najbardziej możliwe. A na zmiany nigdy nie jest za późno. Eksperci Instytutu Żywności i Żywienia w 2018 roku opracowali Piramidę Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym. Żywienie zgodne z zawartymi w niej zasadami jest pomocne w profilaktyce wielu chorób, w tym cukrzycy typu 2. Zasady te są zgodne z wytycznymi diety DASH, uważanej za najzdrowszą dietę świata.

Działania edukacyjne podejmowane m.in. przez Instytut Żywności i Żywienia np. w ramach Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (www.ncez.pl) mogą być szansą na uniknięcie lub opóźnienie pojawienia się cukrzycy typu 2 dla Polaków z czynnikami ryzyka tej choroby, w tym również seniorów. Główne czynniki ryzyka cukrzycy typu 2 to niewłaściwa dieta, siedzący tryb życia a co za tym idzie nadwaga i otyłość, stan przedcukrzycowy a także obciążenie rodzinne tą chorobą. Optymistyczne jest to, że jak wykazały badania zdrowy styl życia zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 również u osób, obciążonych cukrzycą rodzinnie: o 84% u tych kobiet i o 72% u tych mężczyzn, którzy: mają prawidłową masę ciała, stosują zdrową dietę, ćwiczą co najmniej 20 minut 3 razy w tygodniu, nie palą papierosów, nie nadużywają alkoholu.

Ogólne zalecenia żywieniowe dla osób z czynnikami ryzyka cukrzycy typu 2, czyli
jak się żywić, jeśli nie ma jeszcze cukrzycy można sformułować następująco:

1/ Ustal kaloryczność diety z dietetykiem, gdy masz nadwagę lub otyłość (BMI > 25)

2/ Ustal zawartość węglowodanów z dietetykiem

3/ Jedz często (4-5 razy dziennie)

4/ Zjadaj małe porcje, dodawaj często warzywa

5/ Pamiętaj o wartościowym śniadaniu I-szym i II-gim

6/ Unikaj cukru, słodyczy, słodkich napojów i soli

7/ Przestrzegaj zasad prawidłowego żywienia dla osób zdrowych, które w sposób graficzny są przedstawione w Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym opracowanej przez ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia. Piramidę można nazwać przyjaciółką diety DASH (najzdrowszej diety świata), ponieważ oparte są one na tych samych zasadach i łączą odpowiedni sposób odżywiania z ruchem.

O wartości diety DASH świadczy m.in. fakt, że już od 7 lat zajmuje pierwsze miejsce jako najzdrowsza dieta, w rankingu przygotowanym przez wybitnych ekspertów z całego świata z dziedziny medycyny i dietetyki. A obecnie, ex aequo z dietą śródziemnomorską jest najbardziej zalecaną przez powyższe gremium, dietą w 2018 roku.

Dieta DASH również dla seniorów

Naukowcy wykazali, że stosowanie diety DASH pomaga wydłużyć życie również osobom po 50 -tym roku życia. W jednym z badań obserwowano przez 15 lat osoby, które na początku badania, miały 50-71 lat i u których nie występowały choroby serca ani nowotwory. Analiza wykazała, że u osób, których sposób żywienia był najściślej zbliżony do zasad diety DASH, w porównaniu do osób, których dieta odbiegała od zasad diety DASH, występowało: mniejsze ryzyko umieralności ogólnej, mniejsze ryzyko zgonu z powodu choroby sercowo-naczyniowej, mniejsze ryzyko zgonu z powodu nowotworów. Tak więc dobrą wiadomością dla nas wszystkich, również dla seniorów jest to, że w każdym wieku warto zmodyfikować swoją dietę w kierunku diety DASH.

Dieta DASH skuteczna w profilaktyce cukrzycy typu 2

Z kolei w innym badaniu, w którym przez 5 lat obserwowano osoby w wieku 40-69 lat na początku badania i analizowano ich sposób żywienia wykazano, że: ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 u osób, których sposób żywienia był najbardziej zbliżony do diety DASH, było aż o prawie 70% mniejsze niż u osób, których dieta odbiegała od zasad tej diety.

Jakie produkty zawiera dieta DASH?

Dieta DASH jest bogata w warzywa i owoce (ale w profilaktyce cukrzycy zaleca się mniej owoców niż warzyw), niskotłuszczowe produkty mleczne. W diecie tej zaleca się preferowanie pełnoziarnistych produktów zbożowych, uwzględnianie ryb i drobiu, a także suchych nasion roślin strączkowych i orzechów, natomiast ograniczanie spożycia soli, czerwonego mięsa (wieprzowiny, wołowiny), słodyczy i napojów zawierających cukier. Dodatkowe korzyści zdrowotne daje połączenie diety DASH z redukcją masy ciała (u osób z nadwagą lub otyłością).

Dieta DASH poza tym, że jest zdrowa, jest zarazem smaczna, łatwa i szybka w przygotowaniu, oparta na łatwo dostępnych produktach i nieskomplikowanych przepisach kulinarnych. Zaobserwowano, że dieta DASH obniża ciśnienie już po 2 tygodniach jej stosowania.

Ciekawy opis badań naukowych wykazujących korzyści zdrowotne ze stosowania diety DASH oraz wiele przepisów kulinarnych i inspirację do wprowadzenia zasad tej diety do naszego menu można znaleźć w książce: A. Cichocka „Dieta DASH w teorii i zastosowaniu” Wyd. Medyk, 2018 r.

Podobne posty